Solitude

Nhất khúc Dương xuân, xuân dĩ mộ

Dựa lưng nỗi chết
Trường An December 10th, 2009

Tác giả: Phan Nhật Nam.

Tìm được bài này trong đống draft của 1 năm trước. Sẵn tiện nói luôn, tác giả cuốn sách này đã "được" 18 năm cải tạo ở Lào Cai. Tác phẩm viết về chiến tranh với cái nhìn "bên kia chiến tuyến". Bạn nào có "lập trường cách mạng" qúa vững thì không cần đọc tiếp.

Tháng Mười, tháng của chuyển động hoài hoài giữa hai điểm ngất ngây đớn đau và hạnh phúc. Tháng của những lạnh tanh bất chợt cứng ngắc và nồng nhiệt tràn đầy thác đổ. Tháng của đỉnh cao và vực sâu. Tháng tiếng động núi lở và im lặng đáy biển. Năm tháng căng thẳng giữa hai điểm không cùng.

Làm sao để sống? Giữa những buồn phiền tanh tưởi độc địa, người muốn tan đi theo cơn gió rã rời, trôi vào lượn sóng nhạt thếch vô tri… Bỗng nhiên xôn xao những ý tình rực rỡ, bỗng choáng váng giữa niềm tin chói sáng, như mặt trời khởi đầu những ngày hè ở cực Bắc… Sống thật khó. Khó những ngày lặng lẽ rơi xuống, sáng trưa chiều trôi đi như lá khô, lặng lẽ đốt thêm điếu thuốc, xòe bàn tay, tay nhiều chỉ, tay nát bấy. Chiến tranh sắp chấm dứt và bàn tay chiến đấu cũng đã mỏi mệt. Xếp hai bàn tay, mở hai ngón, kẹp lấy điếu thuốc, thở ra lớp khói tàn tạ. Nhưng tháng Mười không hoàn toàn như thế. Tháng Mười, đêm thức giấc mở đôi mắt chợt xoay người để thấy một tình yêu thần bí hiện rõ từng đường nét khối lượng. Một tình yêu có thật cho người. Nhưng tháng Mười trong lòng hạnh phúc vẫn có những đớn đau câm lặng không ngừng nghỉ – phút rình rập của định mệnh độc ác…

Gần cái chết và hạnh phúc, thấy rõ thêm niềm phấn đấu để sống.

(Nhật ký tháng Mười)


Nếu nói về thời gian chính, tác phẩm chỉ trong khoảng vài ngày trước tết Mậu Thân 1968. Nếu nói về con người, tác phẩm chỉ xoay quanh vài ba người lính. Nếu nói về "giá trị tư tưởng", cuối cùng, đọng lại chỉ là lời đề bạt của tác giả:

Cuộc chiến của chúng ta không có anh hùng.


Đã từng suy nghĩ mấy lần khi định so sánh suy nghĩ của người lính miền Nam với người lính miền Bắc trong một vài tác phẩm. Không thể nào so sánh với Đặng Thùy Trâm, Nguyễn Văn Thạc... những người lính chưa từng giết người, thậm chí, chưa từng biết thế nào là chiến trường thực sự. Lại càng không thể với những tác phẩm tuyên truyền. Cái buồn mênh mông, cái vô nghĩa cực cùng trong cuộc sống người lính tay nhuốm máu ấy chỉ có thể tìm được ở Nỗi buồn chiến tranh. Nhưng Nỗi buồn chiến tranh còn là cuộc sống hậu chiến, sự sụp đổ của lý tưởng và nỗi ám ảnh thường xuyên của quá khứ lẫn câu hỏi về tình trạng thối nát của hiện tại... Vấn đề của Nỗi buồn chiến tranh rộng, rất rộng. Còn Dựa lưng nỗi chết, cũng như các tác phẩm khác của Phan Nhật Nam, chỉ kể về người trong cuộc chiến, ngay thời điểm ấy, khoảng thời gian ấy.

Văn của Phan Nhật Nam mang giọng của văn chương miền Nam trước 1975, hoa mỹ và còn rất "cổ điển". "Cổ điển" ở đây là lối văn chương của người Việt cổ, không phải lối đặt câu đầy đủ chủ-vị cứng nhắc của phương Tây. Đồng thời, giọng văn mang âm hưởng của văn hiện sinh (thứ văn chương đã từng là "tội nhân thiên cổ" dưới mắt người Cộng sản), nắm bắt lấy ngay cảm xúc hiện tại mà không để tâm đến cấu trúc. Nhân vật trong truyện cũng mang đủ đầy những đặc tính này: văn hoa, lãng mạn, quyết liệt và "hiện sinh". Sự lãng mạn của họ không giống như các nhân vật trong những tác phẩm "miền Bắc", vừa mang tính chất của người phương Nam cởi mở thẳng thắn, vừa mang đậm dấu ấn thời đại của những thanh niên thị thành ảnh hưởng văn hoá Tây Âu, cũng vừa là tình cảm của những người lính bất cứ ngày giờ nào cũng đối mặt với cái chết.

Không như những tác phẩm khác của cùng tác giả, Dựa lưng nỗi chết "ít" nhắc về chiến tranh, tuy chiến tranh dàn trải suốt từ đầu đến cuối truyện, tuy hoàn cảnh xảy ra trong thời chiến. Ít, nghĩa là không nhắc về cuộc chiến với "kẻ thù" và "chính nghĩa", nghĩa là không phân định, không cắt nghĩa, không hô hào hay đả đảo. Cuộc chiến bị tước hết mọi khía cạnh tinh thần lý tưởng của nó - chỉ để lại cái hiện thực đang diễn ra: Những con người bị đẩy vào nó, vùng vẫy tìm cách tồn tại trong nó, đau đớn và mất mát vì nó. Những tổn thương tinh thần và thể xác không thể nào hàn gắn. Những tình yêu đã trở thành vô cùng rồi tuyệt vọng.

Huế, mùa xuân năm 1968. Tiếng súng tưởng đã lặng trong 3 ngày ngừng bắn bất chợt xé toang màn đêm. Những con người tưởng đã đoàn tụ rồi chia xa mãi mãi. Những nỗi đau trong suốt hai mươi năm dài được hồi tưởng lại để đón đợi phút huỷ hoại cuối cùng, thảm kịch cuối cùng.

Chiến tranh, trước tấn thảm kịch lớn của nó. Những con người trong thời điểm trước cuộc huỷ hoại. Những cuộc sống vĩnh viễn bị huỷ hoại.



2 Responses
lan

Bạn Ast có ebook cuốn này không, cho tớ xin :) Ngay cả cái titre : "Dựa lưng nỗi chết" cũng thấy bác này văn hoa rồi ^^

Trường An

Có link ở vnthuquan nè :)

Link online

Leave a Reply

(required)

(required)

:) :D :( :(( ;)) :banh: ;) ::) =)) :)) b-) :meo1: :meo2: :meo3: :meo4: :meo5: :meo6: :meo7: :meo8: :meo9: :meo10: :meo11: more »

Bộ gõ tiếng Việt đã được bật. Bạn có thể gõ tiếng Việt không cần phần mềm trong máy.
RSS feed for comments on this post.

Copyright © Trường An. All rights reserved.